Istraživanje zasnovano na dostupnim podacima i detaljnoj internet pretrazi ukazuje na izražen i dugotrajan pad nataliteta u Topličkom okrugu. Dok se sredinom osamdesetih godina prošlog veka u ovom delu Srbije godišnje rađalo i do 1.500 beba, već početkom 2000-ih taj broj se spustio na oko 1.000. Danas, četvrt veka kasnije, broj novorođenih jedva prelazi 500, što ukazuje na ozbiljne demografske izazove sa kojima se region suočava.
Postepeni pad koji prerasta u dugoročan trend
Nakon što je 2001. godina zabeleženo više od hiljadu novorođenih, natalitet u Topličkom okrugu ubrzo ulazi u fazu postepenog, ali upornog pada. U periodu od 2002. do 2008. broj rođenih beba prosečno se kretao oko 900 godišnje, da bi već 2009. godine pao ispod 750. Od 2010. nadalje, broj novorođenih se gotovo redovno zadržava ispod 700, čime se nažalost potvrđuje da je pad nataliteta postao stabilan negativan trend.
Istorijski minimumi i nastavak pada
U poslednjoj deceniji situacija se dodatno pogoršava. 2017. godine rođeno je 650 beba, 2018. tačno 629, a 2019. svega 599, što je u tom trenutku bio istorijski minimum. Jedini izuzetak bila je 2020. godina, kada je zabeležen blagi porast na 630 beba, ali treba imati na umu da se ovaj porast delimično pripisuje i tzv. „pandemijskom baby-boomu“. Ipak, već naredne godine trend se nastavio silazno. Od 2021. godine pa nadalje, ovo su brojke živorođenih beba: 576, 567, 578, 498 te 526.
Dve najslabije godine u istoriji nataliteta okruga
Uprkos povremenim oscilacijama, poslednje dve godine zabeležile su najslabije rezultate u istoriji merenja nataliteta u Topličkom okrugu. Tokom 2024. godine rođeno je svega 498 beba, a to je, prema dostupnim informacijama, bio prvi put da broj novorođenih padne ispod granice od 500. Iako je 2025. donela blagi porast na 526 beba, to je i dalje drugi najniži godišnji broj zabeležen u ovom regionu. Ovi podaci jasno ukazuju na ozbiljnu i duboko ukorenjenu demografsku krizu, koja zahteva pažnju i dugoročne mere podrške.
Šta stoji iza demografskog sunovrata?
Uzroci drastičnog pada nataliteta u Topličkom okrugu višeslojni su i duboko ukorenjeni. Na prvom mestu nalazi se negativan prirodni priraštaj. Njemu se pridružuje i intenzivno iseljavanje mladog stanovništva, kako ka većim gradovima u Srbiji, tako i u inostranstvo. Ekonomska nesigurnost, nestabilno tržište rada i nedovoljna podrška porodicama dodatni su razlozi, a istovremeno sve je više parova koji se odlučuju za samo jedno dete.
Kako smo došli do ovih podataka?
Podaci navedeni u ovom tekstu zasnovani su na zvaničnim informacijama porodilišta Opšte bolnice u Prokuplju, kao i na statistikama koje su u kasnijim godinama prenosili lokalni mediji. Takođe su korišćeni i izveštaji Republičkog zavoda za statistiku (RZS), koji redovno objavljuje vitalne pokazatelje na nacionalnom i regionalnom nivou.
Moguća odstupanja
Iako je u istraživanju sprovedena detaljna pretraga više javno dostupnih izvora kako bi se podaci što preciznije prikazali, važno je napomenuti da brojke, posebno za ranije godine, mogu biti podložne manjim odstupanjima. Međutim, one svakako oslikavaju realne promene nataliteta u Topličkom okrugu i pružaju vernu sliku dugoročnih demografskih kretanja u okrugu.