Povodom obeležavanja gradske slave Sveti Prokopije, u Narodnom muzeju Toplice otvorena je izložba „Konkordatska kriza u Nišu 1937. godine“, autora istoričara Dušana Andrejevića i đakona Dalibora Mitića iz Niša. Izložbu su priredili Pravoslavna eparhija niška i Istorijski arhiv Niš, a publika će je moći pogledati u narednih mesec dana.
O događajima koji su uzdrmali Kraljevinu
Postavka prikazuje dramatične događaje iz 1937. godine, kada je više od 20.000 ljudi i preko 300 sveštenika, predvođenih Svetim Sinodom, izašlo na ulice Niša protestujući protiv ratifikacije konkordata — ugovora između Vatikana i Kraljevine Jugoslavije, potpisanog 1935. godine.
Konkordatska kriza je jedan specifičan događaj u istoriji Kraljevine Jugoslavije, koja je izazvala najveće verske i i političke probleme u postojanju Kraljevine. Konkordat je ugovor, koji je potpisan sa Vatikanom 1935. godine i na njemu se radilo veoma dugo.
Odnosi se na drštveno političke i crkvene događaje u tom periodu u Kraljevini Jugoslaviji, kada je došlo do konflikta, s jedne strane opozicije i crkvene vlasti, a sa druge vladajuće stranke, oko pitanja konkordata, koja se proširila kasnije i na ostale društvene položaje. Pronašli smo veliki broj arhivske građe i fotodokumentacije, koji se tiče, konkretno ovog događaja. Došli smo do novih podataka, prikazali smo foto-album, koji je urađen tog dana i dan ranije. Prikazana je i stara štampa iz tog perioda, kako je ona opisivala te događaje, ali i propagandni materijal vrlo bogat i zanimljiv, istakao je na otvaranju u Prokuplju, istoričar iz Niša Dušan Andrejević.
Duhovno i kulturno nasleđe u fokusu
Koautor izložbe, đakon Dalibor Mitić, istakao je da su Istorijski arhiv i Pravoslavna eparhija niška čuvari srpskog duhovnog nasleđa.
Mi čuvamo i promovišemo kulturno – istorijsko najsleđe u vidu predmeta, knjiga i dokumenata. Ovde se mogu se videti dragoceni predmeti i dokumentani vezani za događaje novembra meseca 1937. godine u Nišu. To je bio jedan od namasovnijih skupova ikada, od oslobođenja Turaka, verovatno do tog trenutka. Skup pravoslavnih hrišćana, koji su se pobunili protiv potpisivanja jednog zajedničkog ugovora između Kraljevine Jugoslavije i Vatikana. Čitava jugoistočna Srbija i veliki gradovi, koji su pripadali eparhiji niškoj, između ostalih i Prokuplje, došli su u Niš, da na jedan molitveni čin, pokažu svoj bunt protiv ovakvog jednog ugovora, podvukao je đakon Dalibor Mitić.
Narodni muzej Toplice poziva sve Prokupčane da posete izložbu i upoznaju se sa ovim značajnim i potresnim delom naše istorije.
